Eşel mobil iddiası: Kaldırılırsa zam ihtimali büyüyor

Ankara’da, merkezi bütçe sonuçlarıyla birlikte yapılan değerlendirmelerde, Mart’ın ardından Nisan’da da bütçenin ciddi açık vereceği öngörülüyor.

Bu tablo karşısında eşel mobil sisteminin ne kadar sürdürülebileceği hesaplanıyor.

Şubat ayında 24,4 milyar lira fazla veren bütçe, Mart’ta 229,9 milyar lira açık verdi.

Ancak Şubat fazlasının kalıcı olmadığına dikkat çekiliyor.

Geçen yıl Mayıs’ta tahsil edilen kurumlar vergisinin bu yıl Şubat’a çekilmesi, geçici olarak güçlü bir görünüm yarattı.

Bu durumun ise 2026 Mayıs dengelerini olumsuz etkileyeceği belirtiliyor. Mart sonrası Nisan’da da açık verilmesi beklenirken, özellikle Mayıs ayında açığın daha riskli seviyelere ulaşabileceği ifade ediliyor.

Ekonomi yönetimi ise Orta Doğu’daki savaşın kısa sürede sona ereceği ve petrol fiyatlarının hızla gerileyeceği varsayımıyla hareket ediyor.

Dezenflasyon sürecinde devreye alınan eşel mobil sistemi, savaşın uzamasıyla birlikte bütçe üzerindeki yükü artırdı.

Ateşkes ortamına rağmen petrol fiyatlarının 100 dolar seviyelerinde kalması, bu yükün taşınmasını zorlaştırdı.

Gazeteci Ercan İnan’ın haberine göre, Ankara’da, benzin ve motorinde eşel mobilin tamamen kaldırılması ya da oranının düşürülmesi seçenekleri masada.

Farklı senaryolar üzerinden olası zamların enflasyona etkisi hesaplanıyor.

Çalışmalara göre sistem tamamen kaldırılırsa benzine 16, motorine 30 lira zam ihtiyacı doğabilir. Bu adımın enflasyona etkisinin 5-6 puanı bulabileceği, bu nedenle zammın tamamının değil sınırlı bir kısmının pompaya yansıtılmasının değerlendirildiği belirtiliyor.

Bu senaryoda enflasyon etkisinin 2-2,5 puanla sınırlı kalması öngörülüyor.

Ankara, akaryakıt vergisi-bütçe-enflasyon dengesini kurmaya çalışırken, petrol fiyatlarının 75-80 dolar bandına gerilemesini bekliyor.

EŞEL MOBİL NEDİR?

Eşel mobil uygulaması, maliyet değişimlerinin akaryakıt fiyatlarına yansımasını vergi ayarlamaları aracılığıyla kısmen dengeleyen ve fiyat oynaklığını azaltan bir mekanizma olarak çalışıyor.

Benzin, motorin veya LPG’de ürün fiyatlarının arttığı dönemlerde vergi bileşeninde indirime gidilerek nihai akaryakıt fiyatlarındaki artışlar sınırlanabiliyor.

Akaryakıt fiyatlarının farklı bileşenlerden oluşması, bu mekanizmanın vergi kalemi üzerinden çalışmasını mümkün kılıyor.

Akaryakıt fiyatları; ürün fiyatı, toptancı-dağıtıcı-bayi marjları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) gelir payı ve vergilerin toplamından oluşuyor.

Ürün fiyatının temel belirleyicileri ise uluslararası petrol fiyatları, rafine marjları ve döviz kuru. Son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmeler ile birlikte uluslararası petrol fiyatları hızlı bir şekilde yükseldi.

4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile eşel mobil uygulaması devreye alındı ve akaryakıt ürünlerine uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarlarında değişikliğe gidildi.

BÜTÇE S.O.S VERİYOR

Merkezi yönetim bütçesi Mart ayında yeniden açığa dönmüştü. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, Mart ayında merkezi yönetim bütçe giderleri 1 trilyon 460,4 milyar TL, bütçe gelirleri 1 trilyon 230,5 milyar TL oldu. Bu dönemde bütçe açığı 229,9 milyar TL olarak gerçekleşti.

Şubat ayında ise bütçe 24.4 milyar lira fazla vererek moralleri düzeltmişti.

Ancak bu başarıda Mayıs ayı kurumlar vergisi tahsilatının şubat ayına kaydırılması önemli etken oldu.

Dolayısıyla Şubat’ta bütçe fazla verdi ancak Mayıs ayı ciddi anlamda riske edilmiş oldu.