İstanbul Taksi Yaş ve Yerlilik Düzenlemesi

İstanbul taksi yönetmeliğinde önemli değişiklikler yapıldı. Yeni düzenleme, araçların yerlilik oranına göre farklı ilk alım ve kullanım yaşları getiriyor; bu da taksi sektöründe hem maliyet hem de ikinci el piyasası dengelerini etkileyebilir.

Esnaf, yükselen maliyetler ve korsan taksiyle mücadele nedeniyle araç yenileme sürecinde zorlanıyordu. Araç alımı sonrası yapılması gereken işlemler (muamele, boya, yazı-dışı uygulamalar, tepe lambası, taksimetre montajı, tespit muayenesi vb.) toplam maliyeti artırıyordu; güncel hesaplara göre bir taksi dönüşümü için artık en az 1,5 milyon lira gibi yüksek bir tutar söz konusu.

Yerlilik Oranına Göre Yeni Yaş Sınırları

İstanbul Taksiciler Esnaf Odası Başkanı İsmet Dalcı’nın duyurduğu karara göre yerlilik katkısı %50 ve üzeri olan modellerde (ör. Fiat Egea Sedan, Renault Megane, Toyota Corolla) ilk alım yaşı 0–5 yaşa çıkarıldı (önceden 0–2). Yerlilik katkısı %50’den düşük olan araçlarda (ör. Kia Cerato, Ford Focus, Honda Civic, Citroen C4x vb.) ise ilk alım yaşı 0–3 yaş olarak belirlendi (önceden yalnızca sıfır olması yeterliydi). Ayrıca tüm araçlarda kullanım yaşı 9 yaş olarak revize edildi; sarı taksilerde önce bu sınır 6 idi.

Model Yılı ve Trafiğe Çıkış Tarihi Arasındaki Fark

Taksinin hesaplanan yaşı, aracın model yılına değil trafikte ilk çıkış tarihine göre belirlenir. Örneğin bugün 5 yaşında görünen 2021 model bazı araçlar taksiye alınamayabilir: 30 Temmuz 2021 ve sonrasında ilk kez trafiğe çıkmış araçlar taksi plakası alabiliyor; 29 Temmuz 2021’de trafiğe çıkan araçlar ise bu haktan yararlanamıyor.

Piyasa ve Esnaf Üzerindeki Etkiler

Karar, taksici esnafına daha ekonomik ikinci el araç alma imkânı sağlayabilir; ancak müşteriler daha eski model araçlara binmek zorunda kalabilir. Özellikle düşük kilometreli, ticari geçmişli ikinci el araçlar hem taksici hem de müşteri açısından avantajlı olabilir. Öte yandan, yerlilik oranı yüksek modellerin ikinci el değeri artma eğilimi gösterebilir; boyalı veya tamirli araçlar dahi taksiye dönüştürüleceği için alıcı bulabilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Galericiler ve yasa dışı plaka kiralama riski dikkat çekiyor. Bazı satıcılar ucuz, boyalı veya hasarlı araçları satın alıp kendi atölyelerinde sarıya boyayarak, vadeli ve yüksek fiyatla esnafa satmaya çalışabilir. Bu sebeple plaka kiralamak veya ikinci el alımında dolandırıcılık ve usulsüz uygulamalara karşı dikkatli olunması gerekiyor.

Plaka fiyatları da dalgalanıyor: birkaç hafta önce 12 milyon liraya alıcı bulan plakalar, şu anda galericiler tarafından 11 milyon liranın altına inmeye başlamış durumda.