Türkiye İlaç Sektöründe AR-GE ve Yerli Üretim Artışı

Türkiye ilaç sektöründe son yıllarda AR-GE yatırımları ve yerli üretim belirgin bir ivme kazandı. 2020-2024 döneminde sektörün araştırma-geliştirme harcamaları 676,2 milyon liradan 5,6 milyar liraya yükselerek yaklaşık 8,3 kat artış gösterdi; bu artış, hem yenilikçi ürün geliştirmeye verilen önemin hem de sektörün yüksek katma değerli üretim kapasitesinin bir göstergesidir.

Küresel ölçekte faaliyet gösteren büyük şirketlerin Türkiye pazarındaki etkisi sürüyor. Dünyanın en büyük 50 ilaç firması, geçen yıl ABD pazarının yüzde 88’ini ve Türkiye pazarının yüzde 49’unu oluşturdu. Bu durum, uluslararası oyuncuların pazarda güçlü bir paya sahip olduğunu; yerli firmaların ve diğer uluslararası şirketlerin de rekabetçi konumlarını koruduğunu ortaya koyuyor.

AR-GE ve Küresel Harcamalar

Küresel ilaç sektöründe AR-GE harcamaları da istikrarlı şekilde artmaya devam ediyor. 2025’te AR-GE harcamaları bir önceki yıla göre %3 artarak 201,3 milyar dolara ulaştı; bu tutarın büyük bir kısmını 130,1 milyar dolarla ABD oluşturdu. Yeni aktif maddeler ve patent korumalı referans ilaçlar üzerinde yoğunlaşan firmalar, sektörde Ar-Ge’ye ağırlık veren başlıca aktörler olarak öne çıkıyor.

Yerli Üretim ve Politikalar

12. Kalkınma Planı çerçevesinde Türkiye, ilaçta yerli üretimi artırmayı, dışa bağımlılığı azaltmayı ve yenilikçi ilaç geliştirme kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Sektörün toplam pazar büyüklüğü 2020’de 56 milyar liradan, yakın dönemde 479 milyar liraya yükseldi; aynı dönemde AR-GE harcamaları da düzenli bir artış gösterdi. Bu çabalar, nitelikli istihdam ve yüksek katma değer üreten üretim yapısı ile destekleniyor.

Üretim ve Dış Ticaret Dengesi

İmal edilen ilaçların iç pazardaki payı, 2020-2025 döneminde hem satış değeri hem de kutu sayısı açısından ithal ürünleri geride bıraktı. Geçen yıl imal edilen ilaçların toplam satış değeri içindeki payı %59,6 iken, ithal ilaçların payı %40,4 oldu. Kutu sayısına göre ise yerli üretim %90 pay alırken, ithal ürünler %10’da kaldı. Bu veriler yerli üretimin güçlendiğini ve iç pazarda arz güvenliğinin arttığını işaret ediyor.