Hürmüz Boğazı’nda Deniz Güvenliği

İran-ABD-İsrail çatışmasının en yoğun sahalarından biri haline gelen Hürmüz Boğazı, bölgeden geçen petrol ve doğalgaz trafiğini doğrudan etkiliyor. Savaşın başlamasından bu yana deniz yollarında artan olaylar, bölgesel güvenlik ve küresel enerji arzı açısından ciddi riskler oluşturuyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından kaydedilen verilere göre Basra Körfezi ve çevresinde 68 olay doğrulandı; bu da ortalama her 2,6 günde bir olaya tekabül ediyor. Bu vakalar sonucunda en az 20 denizci veya liman çalışanı hayatını kaybetti, 35 kişi yaralandı ve bir kişi kayıp kayıtlarda yer aldı.

Deniz Ticareti ve Hedef Teşkil Eden Gemiler

Veriler, ticari gemilerin saldırılarda sıkça hedef alındığını gösteriyor: tankerler en çok etkilenen grup olurken, konteyner gemileri ve dökme yük gemileri de önemli oranda zarar gördü. Kaydedilen olayların yaklaşık yarısında tankerler hedef alınırken, konteyner gemileri %20, dökme yük gemileri ise %15 paya sahipti. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bu 68 olaydan 47’sini saldırı olarak sınıflandırdı.

Bayraklar ve Bölgesel Dağılım

Olay raporlarında Liberya bayraklı gemiler en çok saldırıya uğrayan filo grubunu oluşturdu; 13 vakayla ilk sırada yer aldı. Panama ve Marshall Adaları bayraklı gemiler ise her biri 10 olayla onu izledi. İran bayraklı gemilerin ise dört olayda yer aldığı bildirildi. Saldırılar Hürmüz Boğazı’nın doğusu ve batısı ile Irak, İran, Katar, Suudi Arabistan, Umman ve BAE açıklarında görüldü.

Çatışma Evrelerine Göre Olay Sıklığı

Savaşın farklı dönemleri sırasında olay sıklığında belirgin dalgalanmalar kaydedildi. Başlangıçtan haziran ortasına kadar, yani barış görüşmeleri öncesi süreçte, bölgedeki olayların ortalama sıklığı her 2,3 günde bir şeklindeydi ve bu dönemde 16 can kaybı ile 19 yaralanma yaşandı.

Barış görüşmelerinin sürdüğü ve yaklaşık 7 Temmuz’a kadar devam eden dönemde olay sıklığı azalarak her 4,6 günde bire indi; bu safhada kayda değer can kaybı veya yaralanma bildirilmedi. Ancak müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından gerilim yeniden tırmandı ve bölgedeki olaylar hızlandı. Son dönemde ortalama her 2,8 günde bir olay kaydedildi; bu süreçte dört kişi hayatını kaybetti, 16 kişi yaralandı ve bir kişi kayboldu.

Bölgesel Kontrol ve Geçiş Ücretleri

Tahran yönetimi savaş boyunca ve sonrasında da Hürmüz Boğazı üzerindeki etkinliğini koruma ve geçiş yapan gemilerden ücret talep etme niyetini sürdürdü. İran daha önce, ülkenin onayı olmadan alternatif rotaları kullanan gemilere yönelik uyarılarda bulunmuştu; bu durum deniz ulaşımında ek belirsizlik ve maliyet yaratıyor. Bu yaklaşım, bölgesel deniz güvenliğini ve küresel enerji naklini doğrudan etkiliyor.