Tunceli’de Çoban Sıkıntısı ve Artan Maliyetler

Tunceli’de küçükbaş üreticileri, yüksek maaş tekliflerine rağmen çoban bulamamanın sıkıntısını yaşıyor. Geçen yıl 130 bin liraya kadar çıkan ücretler bu yıl 100–150 bin lira bandında seyretse de, özellikle yaylalarda hayvanların bakımı ve sağımı için kalifiye personel temin edilemiyor.

Üreticiler iş gücü eksikliğini çoğunlukla yabancı uyruklu çobanlarla kapatmaya çalışıyor; ancak sağlanan ücret, yemek ve barınma olanaklarına rağmen çalışanların kısa süre sonra işi bırakması sorunu derinleştiriyor. Bu durum, hayvan bakımını kendilerinin üstlenmesine ve üreticilerin artan yem, ilaç ve işgücü maliyetleri karşısında kârlılıklarının düşmesine yol açıyor.

Yerel Üreticilerin Tecrübeleri

Pülümür’den gelen Mehmet Demir, yıllardır süregelen çoban bulma zorluğunu şu sözlerle özetliyor: “Yıllardır iki çoban çalıştırıyoruz ama kalıcı eleman bulmak güç. Genelde Afgan işçilere talibiz; yine de gelip kaçıyorlar.” Demir, aylık ücret aralığını vurgulayarak, “Aylık 100–150 bin lira veriyoruz; yemek, sigara ve barınma dâhil — buna rağmen beğenmiyorlar.” diye ekliyor.

Mesleğin Nesilden Nesile Aktarılması ve Sorunlar

Üretici Önder Erdoğan ise küçükbaşçılığın aile içinde nesiller boyu devam eden bir uğraş olduğunu belirtiyor. Erdoğan, çobanın yanısıra yeme ve barınma masraflarının da üreticilere yüklendiğini söyleyerek, “Sağım çobanları için verdiğimiz ücret 100–150 bin lira arasında; bu fiyata rağmen çoban bulamıyoruz.” dedi.

Birliğin Uyarısı: Hayvan Sayısında Düşüş Riski

Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan, çoban, yem ve ilaç maliyetlerinin en büyük üç sorun olduğunu vurguluyor. Başkan Erdoğan, halen çobanlara en düşük 120 bin liradan en yüksek 145 bin liraya kadar maaş verildiğini; bazı üreticilerin dört çoban çalıştırdığını aktardı. Eğer bu tablo sürerse ve kalıcı çözümler üretilmezse, önümüzdeki on yıl içinde hayvan sayısında ciddi bir düşüş yaşanabileceğini belirtti.

Üreticiler, devlet politikaları ve istihdam çözümleriyle çoban temininde sürdürülebilir düzenlemeler beklerken; mevcut ekonomik baskılar, küçükbaş üretimin geleceğini tehdit ediyor.