AB, jet yakıtı arzı için önlem alıyor

AB Komisyonu Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, Brüksel’de düzenlenen AB‑Moldova yüksek düzeyli enerji diyaloğu sonrası enerji piyasalarındaki ciddi risklere dikkat çekti. Son dönemde yaşanan jeopolitik dalgalanmaların, ekonomiler ve toplumlar üzerinde belirgin etkileri olduğunu vurguladı.

Jorgensen, Orta Doğu’daki çatışmanın başlamasından bu yana AB ülkelerinin fosil yakıt ithalatına 30 milyar eurodan fazla ek harcama yapmak zorunda kaldığını belirtti ve bunun ekonomik yansımalarına işaret etti.

Arz güvenliği, çeşitlendirme ve entegrasyon

Uzun vadede enerji altyapısının güçlendirilmesi; tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi, temiz enerjinin yaygınlaştırılması ve piyasa entegrasyonunun derinleştirilmesi gerektiğini söyledi. Bu önlemlerin, benzer şoklara karşı dayanıklılığı artıracağını ifade etti.

Gaz üretiminde ciddi zararlar

Jorgensen, Katar’da altyapıya verilen hasarın doğal gaz üretimini ağır biçimde etkilediğini; toparlanmanın yıllar alabileceğini belirtti. Petrol üretiminin daha hızlı geri dönebileceğini ancak tamamen normalleşmenin zaman alacağı değerlendirmesini yaptı.

Jet yakıtı izleme ve potansiyel müdahale

Avrupa’da jet yakıtı arzına ilişkin risklerin yakından takip edildiğini söyleyen Jorgensen, özellikle jet yakıtı stoğunun, ithalat ve ihracat akışlarının izlenmesi için bir gözlem mekanizması kurduklarını açıkladı. “Kimde ne kadar var, ne kadar ithal ediliyor, ne kadar ihraç ediliyor bunların hepsini takip ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Gerekirse jet yakıtının koordinasyonu ve yeniden dağıtımı konusunda siyasi adımlar atmaya hazır olduklarını belirtti; ancak şu an için böyle bir adımın gerekli olmadığını, yine de hazırlıklı olunması gerektiğini vurguladı.

Piyasadaki etkiler ve ulaşım sektörü

Orta Doğu çatışmaları ve Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyatların aksamasıyla Avrupa’da petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükseldi; jet yakıtı fiyatları ise geçen yıla göre iki katından fazla arttı. AB rafinerileri normal koşullarda jet yakıtı talebinin ~%70’ini karşılıyor; kalan kısım ağırlıklı olarak Orta Doğu ve Körfez bölgesinden geliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol da Avrupa’nın kısa vadede jet yakıtı sıkıntısı riskiyle karşı karşıya olabileceğine dikkat çekmişti. Artan yakıt maliyetleri havayolu sektöründe iptallere ve operasyonel daralmalara yol açtı: KLM Avrupa içi uçuşlarda iptallere giderken, Lufthansa iştirak düzenlemelerine ve kısa mesafe uçuş iptallerine başvurdu. Ryanair, EasyJet ve TUI gibi düşük maliyetli ve turizm şirketleri de yıl sonu beklentilerini aşağı yönlü revize etti.

Sonuç olarak, mevcut koşullar enerji arz güvenliğini ve piyasaların istikrarını tehdit ediyor; hazırlık, koordinasyon ve uzun vadeli dönüşüm adımları kritik önem taşıyor.