Gazze’de Çakmak Krizi

Gazze Şeridi’nde, 7 Ekim 2023’ten bu yana süren ablukayla birlikte yakıt ve pişirme gazına ulaşımın zorlaşması günlük yaşamı derinden etkiliyor. Pişirme ve ısınma için odun, karton veya ahşap parçaları yakmak zorunda kalan ailelerin, bir de ateş yakma araçlarına erişimde sıkıntı yaşaması hayatı daha da güçleştiriyor.

Çakmakların piyasada bulunmaması ve hızla artan fiyatlar, bölge halkını ellerindeki eski çakmakları tamir ettirmeye yönlendiriyor. Tamirciler, biten gazı dolduruyor, yedek parça takıyor veya mekanizmayı onararak bu küçük aletleri yeniden çalışır hale getirmeye çalışıyor.

Yaşamın zorlukları ve çakmak tamircilerinin rolü

Gazze merkezindeki Saraya bölgesinde çakmak tamiri yapan Abdullah Abu Rahma, daha önce nadir görülen bu mesleğin artık insanlar için hayati bir hizmete dönüştüğünü söylüyor. Abu Rahma’ya göre, en ucuz çakmak dahi bugün yaklaşık 20 dolar civarında; daha kaliteli türlerin fiyatları ise çok daha yüksek. Bu durum, sınır kapılarındaki kısıtlamalarla bağlantılı görülüyor.

“Çakmakların kıtlığı ve yüksek fiyatları nedeniyle insanlar büyük sıkıntı çekiyor.” diyen Abu Rahma, gaz dolumu için yaklaşık 1 dolar talep ettiğini, bunun yeni bir çakmak almaya kıyasla daha makul bir seçenek olduğunu belirtiyor. Ancak yedek parça tedarikinde de ciddi eksiklikler yaşanıyor.

Hikâyeler: Komşuluk ve paylaşım

Gazze’nin merkezindeki Yermuk Mülteci Kampı’na kaçmış olan Sarah Siam, piyasada yeni çakmak bulunmadığını ve tamirin de kısa sürede bozulduğunu anlattı. Siam, tamire ödenen miktarın (yaklaşık 7 dolar) kendisi için sürdürülebilir olmadığını, yemek pişirme zamanlarında komşularına gidip onların yaktığı küçük ateşleri kullandığını ifade ediyor. Bu durum, paylaşım ve dayanışmanın zorunlu hale geldiğini gösteriyor.

Fiyat artışları ve adaletsizlik algısı

Savaş öncesiyle kıyaslandığında fiyatların adeta uçtuğunu dile getiren tamircilerden Saddam Jabr, bazen çakmakların 40 dolara kadar çıktığını aktarıyor. Jabr, insanların böyle bir masrafı nasıl karşılayacağını sorguluyor ve çakmakların Gazze’ye girişinin neden engellendiğine dair eleştirel bir bakış sunuyor: “Bir çakmağın kullanım amacı belliyken, buna getirilen yasaklar nasıl açıklanır?”

Jabr ayrıca tamir için gerekli parçaların dalgalı ve giderek pahalı hale geldiğini, bugün bulunan parçanın yarın olmayabileceğini vurguluyor. Maddi imkânların kısıtlı olduğu bu ortamda komşuların birbirine çakmak ödünç vermesi ve dayanışma örneklerinin artması kaçınılmaz oluyor.

Sonuç olarak

Gazze’deki çakmak krizi, daha geniş bir insani sıkıntı ve ekonomik çöküşün küçük ama somut bir yansıması. Yüksek fiyatlar, kısıtlı girişler ve parçaların kıtlığı, basit bir ateş yakma eylemini bile kolektif mücadeleye dönüştürüyor. Çakmakların tamiri ve paylaşımı, kısa vadede bir çözüm sağlasa da yapısal sorunlar devam ettiği sürece insanların günlük ihtiyaçlarını karşılaması zor olmaya devam edecek.