Kaliforniya’da Milyarder Vergisi Önerisi Oyda

Kaliforniya seçmenleri, kasım ara seçimlerinde eyalette yaşayan milyarderlerden tek seferlik yüzde 5 servet vergisi alınmasını öngören tasarıyı oylamaya hazırlanıyor. Onay çıkarsa yaklaşık 200 milyarderden toplanacak kaynaklarla devlet bütçesine yaklaşık 100 milyar dolar kazandırılması hedefleniyor.

Önerinin en büyük kullanım amacı kamu sağlık hizmetlerini desteklemek; toplanan gelirin büyük kısmı bu alana aktarılmak isteniyor. Hazırlayan akademisyenlere göre, federal düzeydeki kesintiler sağlık harcamalarında açıklar yaratıyor ve ek kaynak sağlanmazsa haneler önümüzdeki yıllarda kişi başı ortalama 7 bin 500 dolar ek harcama yüküyle karşılaşabilir.

Kamu sağlığı ve kırsal etkiler

Berkeley Hukuk Fakültesi’nden Prof. Brian Galle, Medicaid’e bağımlı kırsal bölgelerin kesintilerden daha ağır etkileneceğini belirtiyor: “Kırsal bir hastane kapandığında yeniden açılması neredeyse imkansızdır.” Kaliforniya nüfusunun yaklaşık yarısı kamu sağlık programlarından yararlanıyor; bu nedenle ek finansman talebi savunucular için merkezi bir gerekçe oluşturuyor.

Gelir eşitsizliği ve siyasi destek

Öneriye destek verenler, Elon Musk gibi teknoloji milyarderlerinin servetlerindeki aşırı artışa vurgu yapıyor. İktisatçı Emmanuel Saez, uygulamanın başarılı olması halinde benzer girişimlerin diğer eyaletlerde de gündeme gelebileceğini ifade ediyor. Sol görüşlü Senatör Bernie Sanders, zenginlerin «adil payını» ödemesi gerektiğini savunuyor ve milyarderlerin son on yılda servetlerini üçe katlarken bazı işkollarından daha düşük efektif vergi ödediğini öne sürüyor.

Destekleyen seçmenlerin sesi: Emekli grafik tasarımcısı Loren Fierman, bu verginin milyarderler için neredeyse fark edilmeyecek kadar küçük olduğunu söyleyerek, bunun sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyanlar için büyük anlam taşıdığını belirtti.

Karşıt görüşler ve kampanya

Karşı çıkanlar ise verginin zenginleri eyaletten kaçıracağını ve sonuçta devlet gelirlerinde azalmaya yol açacağını iddia ediyor. Google kurucularından Sergey Brin’in de dahil olduğu muhalif kampanya, tasarının reddi için 205 milyon dolardan fazla bağış yaptı. Televizyon reklamlarında, bu verginin ileride daha fazla vergi artışının habercisi olacağı uyarıları öne çıkarılıyor.

UCLA Vergi Hukuku Profesörü Kirk Stark, endişenin uygulamanın tekrarlanacağı öngörüsünden kaynaklandığını söylüyor. Saez de verginin kalıcılaştırılması veya yenilenmesi durumunda bazı milyarderlerin eyaleti terk etmeyi yeniden değerlendirebileceğini kabul ediyor.

Siyasi tepkiler ve sendika duruşu

Vali Gavin Newsom’un görevde olmasına rağmen 2028 başkanlık yarışına hazırlandığı konuşulan dönemde tasarıya “hayır” oyu vereceğini beyan etmesi dikkat çekti. Ayrıca United Domestic Workers sendikası, tek seferlik servet vergisinin bütçedeki milyar dolarlık açıkları kapatmaya yetmeyeceğini savunarak üyelerini ret oyu vermeye çağırdı.

Geçmiş deneyimler: Kaliforniya seçmenleri son on yılda servet vergisi girişimini üç kez reddetti. İlk ortaya çıktığında yüksek kamuoyu desteği bulan Öneri 40’a yönelik son anketlerdeki destek seviyeleri ise gerileme eğiliminde.