İYİ Parti Milletvekili Adayı Hasan Burhan’dan Bursa’nın Çöp Sorununa Dikkat Çeken Öneri: “Vakit Az, Bir Şeyler Yapmak Gerekiyor”

İYİ Parti milletvekili adayı Hasan Burhan, Bursa’nın önümüzdeki yıllarda karşı karşıya kalacağı en önemli sorunlardan birinin katı atık yönetimi olduğunu belirterek, Hamitler’deki düzenli depolama alanının ekonomik ömrünün sona yaklaşmasına dikkat çekti. Burhan, yalnızca yeni depolama alanları aramak yerine çöpten enerji üretimine, mevcut depolama alanlarının rehabilitasyonuna ve atıkların ekonomik değere dönüştürülmesine dayalı kapsamlı bir model oluşturulması gerektiğini söyledi.

Türkiye’de belediyeler her yıl 30 milyon tonun üzerinde çöp topluyor. Günlük hayatımızın doğal bir parçası haline gelen bu atıkların önemli bölümü, düzenli depolama alanlarında toprağın altına gömülerek bertaraf ediliyor. Ancak çöpleri gözümüzün önünden kaldırmak, onların tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Özellikle koku, metan gazı, sızıntı suyu ve çevresel etkiler açısından depolama alanları, kapatıldıktan sonra dahi uzun yıllar boyunca yönetilmesi gereken alanlar olarak karşımıza çıkıyor.

İYİ Parti milletvekili adayı Hasan Burhan da Bursa açısından konunun artık ertelenemeyecek bir noktaya geldiğini belirterek, kentte uygulanabilecek yeni modeller üzerine değerlendirmelerde bulundu.

“Hamitler artık şehrin dışında değil”

Bursa’nın katı atık sorununda en önemli başlıklardan birinin Hamitler’de bulunan Yenikent Katı Atık Düzenli Depolama Alanı olduğunu ifade eden Burhan, alanın geçmişteki konumuyla bugünkü konumunun aynı olmadığını vurguladı.

1995 yılında kurulan Bursa Hamitler Çöplüğü yaklaşık 1 milyon 560 bin metrekarelik bir alan üzerinde bulunuyor.

Burhan, alanın büyüklüğünü daha anlaşılır hale getirmek için Kültürpark ile Merinos Parkı arasında, Altıparmak ve Çarşamba olarak tarif edilen bölgeyi örnek göstererek, Hamitler’deki alanın bunun yaklaşık iki katı büyüklüğünde olduğuna dikkat çekti.

Burhan, “Dünün koşullarında şehrin dışı olarak kabul edilen bir alan, bugün kentin büyümesiyle birlikte yerleşim bölgelerinin arasında kaldı. Hamitler artık şehirden uzak ve izole bir bölge değil. Çevresinde 12 mahalle bulunuyor. Dolayısıyla burada yaşanan veya gelecekte yaşanabilecek çevresel sorunları yalnızca bir depolama alanının problemi olarak görmek mümkün değil” değerlendirmesinde bulundu.

“Çöp meselesi sadece belediyelerin sorunu değil”

Katı atık yönetiminin yalnızca belediyelerin sorumluluğunda değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Burhan, bunun aynı zamanda ulusal ölçekte ele alınması gereken bir konu olduğunu söyledi.

Dünyanın farklı ülkelerinde geçmişte uygulanan çöp depolama yöntemlerinin zaman içerisinde ciddi sorunlara yol açtığının görüldüğünü ifade eden Burhan, bu nedenle gelişmiş ülkelerin atığı yalnızca gömmek yerine farklı yöntemlerle değerlendirmeye yöneldiğini belirtti.

Geçmişte çöplerin yakılmasıyla başlayan sürecin, enerji üretimi ve atığın ekonomik değerinin ortaya çıkarılmasıyla farklı bir boyuta ulaştığını kaydeden Burhan, “Artık dünyada çöp yalnızca kurtulunması gereken bir yük olarak görülmüyor. İçerisinde enerji ve ekonomik değer barındıran bir kaynak olarak değerlendiriliyor” dedi.

“Çöp yakılabilir, elektrik üretilebilir, ısı geri kazanılabilir”

Bursa’nın önünde önemli bir fırsat bulunduğunu belirten Burhan, modern atık bertaraf tesislerinde yalnızca yakma işlemi yapılmadığını söyledi.

Bu tesislerde atıkların kontrollü biçimde yakılmasıyla elektrik üretilebildiğini, ortaya çıkan ısının konutların veya seraların ısıtılmasında kullanılabildiğini ifade eden Burhan, baca gazı arıtma sistemleriyle çevresel etkilerin kontrol altına alınabileceğini, işlem sonrasında ortaya çıkan külün de belirli standartlar çerçevesinde inşaat ve altyapı çalışmalarında değerlendirilebildiğini dile getirdi.

Burhan, “Burada amaç çöpten kurtulmak değil, çöpün içerisindeki değeri ekonomiye kazandırmak olmalı. Elektrik üretiminden ısı geri kazanımına, atıkların ayrıştırılmasından ortaya çıkan yan ürünlerin değerlendirilmesine kadar bütün süreç birlikte ele alınmalı” diye konuştu.

“2030 çok uzak bir tarih değil”

Bursa açısından zamanın daraldığına özellikle dikkat çeken Burhan, Yenikent Katı Atık Düzenli Depolama Alanı’nın doluluk oranındaki artış nedeniyle 2030 yılı civarında ekonomik ömrünün ve kapasitesinin tamamen dolmasının beklendiğini belirtti.

Burhan, “2030 dediğimiz tarih aslında yarın kadar yakın. Bugün karar vermediğimiz her konu, birkaç yıl sonra Bursa’nın önüne çok daha büyük bir problem olarak gelecek. Yeni bir depolama alanı bulup aynı yöntemi sürdürmek yerine bugünden itibaren uzun vadeli, sürdürülebilir ve ekonomik bir model oluşturmalıyız” ifadelerini kullandı.

Japonya modeli ve uluslararası finansman

Bu tür modern atık yönetimi tesislerinin ciddi yatırım maliyetleri bulunduğunu kabul eden Burhan, ancak kamu yararı taşıyan projeler için uluslararası finansman imkânlarının bulunduğuna dikkat çekti.

Özellikle Japon finans kuruluşlarının bu tür altyapı yatırımlarında önemli kredi imkânları sağlayabildiğini ifade eden Burhan, teknoloji sağlayıcı firmalarla finansman kuruluşlarının aynı projede buluşturulabileceğini söyledi.

Burhan, Japonya merkezli Mitsubishi Heavy Industries (MHI) şirketini örnek göstererek, firmanın dünyanın farklı bölgelerinde atık bertarafı, enerji üretimi, tesis kurulumu, işletme ve teknoloji transferi alanlarında faaliyet gösterdiğini belirtti.

“Yap-işlet-devret gibi modeller de dahil olmak üzere farklı finansman ve işletme modelleri değerlendirilebilir. Bursa açısından önemli olan, yalnızca ‘böyle bir tesisin maliyeti ne kadar?’ sorusuna odaklanmak değil, ‘Bu yatırımı hangi finansman modeliyle hayata geçirebiliriz?’ sorusunu da birlikte sormaktır.”

Burhan ayrıca MHI’nin Bursa açısından tamamen yabancı ve bilinmeyen bir isim olmadığını, firmanın Ovaakça Doğalgaz Kombine Çevrim Santrali projesindeki rolüyle de bilindiğini hatırlattı.

“Hamitler ve Küçükbalıklı’daki atıklar da yeniden değerlendirilmeli”

Hasan Burhan’ın önerisi yalnızca bundan sonra toplanacak çöplerin nasıl bertaraf edileceğiyle sınırlı değil.

Burhan, Hamitler’in yanı sıra Bursa’daki eski Küçükbalıklı katı atık depolama alanında bulunan gömülü atıkların da gelecekteki projelere dahil edilmesi gerektiğini savundu.

Yıllar içerisinde bu alanlarda biriken atıkların yalnızca üzerinin kapatılması yerine, teknolojik yöntemlerle değerlendirilmesinin ve alanların yeniden kente kazandırılmasının mümkün olabileceğini belirten Burhan, dikkat çekici bir öneride bulundu.

“Bugün baktığımızda şehrin içerisinde kalan bu alanları yalnızca eski çöplük olarak görmemeliyiz. Müteşebbis gözüyle baktığınızda burada bir çeşit şehir içi maden bulunuyor. Atığın içerisindeki ekonomik değeri değerlendirecek, alanı temizleyecek ve sonrasında yeniden ekonomiye kazandıracak bir model geliştirilebilir.”

“Temizlenen alanlar sanayi alanı olarak yeniden kazandırılabilir”

Burhan, Hamitler ve Küçükbalıklı’daki alanların uygun yöntemlerle rehabilite edilmesi sonrasında farklı kullanım seçeneklerinin gündeme getirilebileceğini belirtti.

Özellikle sanayi imarlı alan ihtiyacının karşılanması açısından bu bölgelerin değerlendirilebileceğini ifade eden Burhan, küçük sanayi veya Oto Sanayi Sitesi benzeri alanların bu bölgelerde oluşturulmasının dahi düşünülebileceğini söyledi.

Burhan, “Müteşebbise ekonomik bir motivasyon sağlayabilirseniz, kamu yararı da ortaya çıkar. Alan temizlenir, çevresel risk ortadan kaldırılır, yatırımcı kazanır, şehir kazanır. Bursa’nın merkezinde yıllardır sorun olarak duran alanları yeniden üretim ve istihdam alanlarına dönüştürmek mümkün olabilir” dedi.

“Bursa artık çöpe bakış açısını değiştirmeli”

Bursa’nın nüfusu, sanayisi ve kentleşme hızı dikkate alındığında mevcut çöp yönetimi anlayışının uzun vadede yeterli olmayacağını belirten Burhan, kentin artık atığı yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir problem olarak görmemesi gerektiğini söyledi.

Burhan, Bursa için hazırlanacak kapsamlı bir katı atık stratejisinde;

• atıkların kaynağında ayrıştırılması,
• geri dönüşüm oranlarının artırılması,
• organik atıkların ayrı değerlendirilmesi,
• atıktan enerji üretimi,
• elektrik ve ısı geri kazanımı,
• mevcut depolama alanlarının rehabilitasyonu,
• Hamitler ve Küçükbalıklı’daki gömülü atıkların değerlendirilmesi,
• uluslararası finansman modellerinin araştırılması

gibi başlıkların birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.

“Bursa’nın önünde çok açık bir gerçek var. Çöp üretmeye devam edeceğiz. Önemli olan bu çöpü nasıl yöneteceğimiz. Ya bugünün yöntemlerini biraz daha büyütüp sorunu geleceğe taşıyacağız ya da bugünden yeni bir sistem kuracağız. Ben ikinci yolu tercih etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Çünkü vakit gerçekten az ve artık bir şeyler yapmak gerekiyor.”

Hasan Burhan, Bursa’nın katı atık sorununa ilişkin farklı ülkelerde uygulanan modellerin incelenmesi ve kente özgü bir sistem oluşturulması gerektiğini belirterek, konunun siyasi tartışmaların ötesinde, gelecek nesilleri de ilgilendiren bir kent politikası olarak ele alınması çağrısında bulundu.

Konuya ilişkin sosyal medyada yer alan bilgilendirici içeriklerden biri de kamuoyunun dikkatine sunuldu.