Yeni vergi sistemine yapay zekalı denetim geliyor

Hazine ve Maliye Bakanlığı, “Bilinç Platformu” adı verilen yapay zeka destekli yeni bir dijital gözetim sistemini bu yıl devreye alıyor. 150’den fazla senaryoyla mükellefleri ve ticari ortaklarını adım adım izleyecek olan bu sistem, vergi idaresinin denetim ağını daha da sıkılaştıracak. İktidarın ekonomi politikaları nedeniyle nefes alamayan küçük esnaf, işletmeler ve dolaylı vergilerle beli bükülen milyonlar, artık yapay zekanın üreteceği “risk skorları” ile sürekli mercek altında tutulacak.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, mükelleflerin mali risklerini henüz resmi bir inceleme sürecine girmeden önce görebilmelerine imkan tanıyacağı ileri sürülen yeni bir dijital uygulamayı hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yapay zeka teknolojisinden yararlanılarak dizayn edilen yeni nesil dijital hizmet “Bilinç Platformu”, bu sene içerisinde aktif hale getirilecek.

Vergi Denetim Kurulu (VDK) bünyesinde hazırlanan bu web tabanlı uygulama vasıtasıyla, vergi idaresi ile mükellefler arasında şeffaflık ve rehberlik iddiasıyla yeni bir iletişim modelinin kurulması planlanıyor. Sistem çalışmaya başladığında, VDK tarafından saptanan vergisel risk faktörleri doğrudan doğruya mükelleflerin kendisiyle paylaşılacak.

Bu yolla işletmeler ve ticaret sahipleri, herhangi bir cezai müeyyide veya resmi denetim kıskacına dahil olmadan evvel kendi risk durumlarını görerek vaziyeti değerlendirme şansına sahip olacak.

150’DEN FAZLA ANALİZ VE RİSK SKORU GELİYOR

Söz konusu platformun başlangıç safhasında, 150’yi aşkın kurala dayalı vergi analizi ile mali konulara odaklanan makine öğrenmesi algoritmaları eş zamanlı olarak yürütülecek. Bu algoritmalar neticesinde mükelleflerin vergisel risk durumları sayısal puanlar (skorlar) biçiminde ilan edilecek. Böylelikle veri tabanlı ve nesnel bir değerlendirme zemini oluşturulacak.

Yüksek risk puanı üreten senaryolarda, mükelleflere bu açmazları ortadan kaldırmalarını sağlayacak biçimde sistem üzerinden dijital rehberlik hizmeti sunulması da hedeflerin arasında bulunuyor. Başkanlığın 2024 senesinde hayata geçirdiği Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de bu yeni dijital platformun içine entegre edilecek.

Bu entegrasyonla birlikte, nakit ve banka hareketleri üzerinden saptanan tüm riskli işlemler direkt olarak mükelleflerin bilgisine ulaştırılacak. Böylece kayıt dışı ekonomiyle mücadele adı altında yeni bir dijital denetim katmanı daha devreye alınmış olacak.

TİCARİ ORTAKLAR DA YAPAY ZEKAYLA İZLENECEK

Geliştirilen platformda, naylon ve sahte belge kullanımına yönelik risk başlıkları da çok kritik bir yer kaplayacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi vasıtasıyla elde edilen veriler ışığında, mükelleflerin ticari iş birliği veya alışveriş içerisinde bulunduğu diğer taraflardan kaynaklanan tehlikeler, sisteme “karşı taraf riski” adı altında yansıtılacak.

Mevcut gözetim programlarının tamamını dijital dünyaya taşımayı amaçlayan bu sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için, saha rehberliği yapmak üzere vergi müfettişleri de görevlendirilebilecek.

“DENETİM ÖNCESİ BİLİNÇLENDİRME ANLAYIŞINI TESİS EDECEĞİZ”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmelerde, vergi denetim süreçlerinde “denetim sonrası müdahale” yerine “denetim öncesi bilinçlendirme” anlayışını tesis edeceklerini ifade etti.

Bakan Şimşek, konuya dair şu açıklamada bulundu:

“Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir bir sistemin kurulmasını sağlayacak.”