“Elektrikli Araç Devrimi, Türkiye İçin Yeni Sanayileşme Hamlesine Dönüşebilir”

Erken sanayisizleşme riski yeniden gündemde… Prof. Dr. Necmi Gürsakal, Türkiye ekonomisinin geleceğini şekillendirecek en kritik konulardan biri olan “erken sanayisizleşme” kavramını değerlendirdi. Gürsakal, elektrikli otomobiller, yapay zekâ, batarya teknolojileri ve dijital üretim sistemlerinin yalnızca otomotiv sektörünü değil, Türkiye’nin sanayi politikalarını da kökten değiştirecek bir dönüşümün habercisi olduğunu belirterek, “Asıl mesele elektrikli otomobil üretmek değil; bu teknolojileri geliştiren, tasarlayan ve ihraç eden ülkeler arasında yer alabilmektir.” dedi.

Dünya ekonomisinde yaşanan teknolojik dönüşüm, üretim modellerini yeniden şekillendirirken, gelişmekte olan ülkeler açısından yeni fırsatlar kadar önemli riskleri de beraberinde getiriyor. Son yıllarda ekonomi literatüründe giderek daha fazla tartışılan “erken sanayisizleşme” kavramı da bu dönüşümün en dikkat çekici başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Prof. Dr. Necmi Gürsakal, sanayileşme sürecini tamamlayamadan imalat sektörünün ekonomideki ağırlığını kaybetmesinin, ülkelerin uzun vadeli büyüme potansiyelini sınırlayabileceğini belirterek, Türkiye’nin önümüzdeki dönemde atacağı adımların büyük önem taşıdığını ifade etti.

“Sanayi, kalkınmanın lokomotifidir”

Prof. Dr. Gürsakal, ekonomik gelişmişliğin temelinde güçlü bir üretim altyapısının bulunduğunu belirterek, sanayileşmenin yalnızca fabrikaların artması anlamına gelmediğini söyledi.

Sanayinin; teknolojik gelişmenin, verimlilik artışının, yüksek katma değerli üretimin, nitelikli istihdamın ve ihracat kapasitesinin temel belirleyicisi olduğunu ifade eden Gürsakal, gelişmiş ekonomilerin tamamının güçlü bir sanayi altyapısı üzerine inşa edildiğini vurguladı.

İngiltere, Almanya, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerin önce üretim ekonomisini güçlendirdiğini, ardından hizmet sektörünün büyüdüğünü belirten Gürsakal, gelişmekte olan ülkelerde ise bunun tam tersinin yaşanmasının ciddi riskler oluşturduğunu söyledi.

Erken sanayisizleşme nedir?

Prof. Dr. Gürsakal’a göre erken sanayisizleşme, bir ülkenin kişi başına gelir seviyesi henüz gelişmiş ülkeler düzeyine ulaşmadan imalat sanayisinin milli gelir ve istihdam içerisindeki payının gerilemeye başlaması anlamına geliyor.

Normal şartlarda ekonomik kalkınma;

• tarım,
• sanayi,
• hizmetler

şeklinde ilerleyen doğal bir dönüşüm süreci izliyor.

Ancak bazı ülkelerde sanayi yeterince güçlenmeden hizmet sektörünün hızla büyümesi, üretim ekonomisinin zayıflamasına neden oluyor.

Bu durum uzun vadede büyüme hızını yavaşlatırken, dış ticaret dengesi ve teknoloji üretimi üzerinde de olumsuz etkiler oluşturuyor.

Küresel rekabet dengeleri değişiyor

Prof. Dr. Gürsakal, küresel üretim sisteminin son yirmi yılda büyük ölçüde değiştiğini belirterek, özellikle Çin’in yükselişinin dünya sanayisini yeniden şekillendirdiğini ifade etti.

Düşük maliyetli üretim merkezlerinin yaygınlaşması, otomasyon teknolojilerinin gelişmesi, dijital üretim sistemleri, robotik uygulamalar ve yapay zekâ destekli üretim süreçleri nedeniyle klasik sanayi anlayışının hızla değiştiğini belirten Gürsakal, ülkelerin artık yalnızca düşük maliyetle değil, teknoloji geliştirme kapasitesiyle rekabet ettiğini söyledi.

Türkiye açısından tablo nasıl okunmalı?

Prof. Dr. Gürsakal, Türkiye’nin güçlü bir sanayi geleneğine sahip olduğunu ancak önümüzdeki dönemde yüksek teknoloji üretiminin belirleyici olacağını ifade etti.

İmalat sanayisinin milli gelir içindeki payının uzun süredir istenilen seviyede artmaması, yüksek teknoloji ihracatının sınırlı kalması ve katma değeri yüksek üretimin yeterince gelişememesi nedeniyle erken sanayisizleşme tartışmalarının gündeme geldiğini belirten Gürsakal, bunun geri dönüşü olmayan bir süreç olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin genç nüfusu, güçlü üretim altyapısı, otomotiv tecrübesi ve gelişen savunma sanayisinin önemli avantajlar sunduğunu belirten Gürsakal, doğru sanayi politikalarıyla bu sürecin fırsata dönüştürülebileceğini ifade etti.

Elektrikli otomobil dönüşümü yeni bir dönemin başlangıcı

Prof. Dr. Gürsakal’a göre otomotiv sektöründe yaşanan elektrikli araç dönüşümü, son yüz yılın en büyük sanayi değişimlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Elektrikli araçların yalnızca motor sistemlerini değiştirmediğini belirten Gürsakal, batarya teknolojilerinden yazılıma, elektronik sistemlerden veri yönetimine kadar tüm üretim zincirinin yeniden şekillendiğini söyledi.

Bu nedenle otomotiv sektörünün geleceğinde mekanik üretim kadar elektronik, yazılım ve yapay zekâ teknolojilerinin de belirleyici olacağını ifade etti.

Fırsatlar kadar riskler de var

Elektrikli otomobillerin içten yanmalı motorlu araçlara göre çok daha az mekanik parçadan oluştuğunu hatırlatan Prof. Dr. Gürsakal, bu durumun geleneksel otomotiv yan sanayisi açısından önemli bir dönüşüm anlamına geldiğini söyledi.

Motor bloğu, piston, krank mili, egzoz sistemi ve yakıt enjeksiyon ekipmanları gibi birçok parçaya olan ihtiyacın zamanla azalacağını belirten Gürsakal, bu alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin yeni teknolojilere uyum sağlamasının kritik önem taşıdığını ifade etti.

Bursa dönüşümün merkezinde yer alıyor

Türkiye otomotiv sanayisinin kalbi olarak görülen Bursa’nın bu dönüşümden en fazla etkilenecek şehirlerin başında geldiğini belirten Prof. Dr. Gürsakal, kentte faaliyet gösteren ana ve yan sanayi kuruluşlarının yeni nesil üretim teknolojilerine yatırım yapmasının zorunlu hale geldiğini söyledi.

Batarya sistemleri, güç elektroniği, elektronik kontrol üniteleri, sensör teknolojileri, yazılım geliştirme, hafif malzemeler ve otonom sürüş sistemleri gibi alanların önümüzdeki yıllarda Bursa sanayisinin yeni büyüme alanları olabileceğini ifade etti.

Yapay zekâ üretimin merkezine yerleşiyor

Prof. Dr. Gürsakal, sanayide yaşanan dönüşümün yalnızca elektrikli araçlarla sınırlı olmadığını belirterek, yapay zekânın üretimin her aşamasını değiştirdiğini söyledi.

Kalite kontrolden bakım planlamasına, üretim optimizasyonundan lojistik yönetimine kadar birçok sürecin yapay zekâ tarafından yönetilmeye başlandığını ifade eden Gürsakal, geleceğin fabrikalarının veri odaklı çalışacağını belirtti.

Bu dönüşümün bazı geleneksel meslekleri azaltabileceğini ancak yazılım, veri analizi, robotik, otomasyon ve dijital mühendislik gibi yeni alanlarda önemli istihdam fırsatları oluşturacağını kaydetti.

“Yeni sanayileşme anlayışına ihtiyaç var”

Prof. Dr. Gürsakal, Türkiye’nin önümüzdeki dönemde yalnızca üretim miktarını değil, üretimin niteliğini artırması gerektiğini belirterek, yüksek katma değerli teknolojilere yapılacak yatırımların ekonomik büyümenin temel belirleyicisi olacağını ifade etti.

Üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi, Ar-Ge yatırımlarının artırılması, nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi ve teknoloji odaklı üretimin teşvik edilmesinin kritik önem taşıdığına dikkat çeken Gürsakal, elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, yarı iletkenler, yapay zekâ, robotik sistemler ve dijital üretim teknolojilerinin Türkiye’nin yeni sanayileşme stratejisinin temel unsurları olması gerektiğini söyledi.

“Asıl soru, hangi konumda olacağımızdır”

Prof. Dr. Necmi Gürsakal değerlendirmesini şu ifadelerle tamamladı:

“Elektrikli otomobil üretimi tek başına erken sanayisizleşmeye yol açmaz. Belirleyici olan, Türkiye’nin küresel değer zincirinde hangi konumu üstleneceğidir. Eğer yalnızca montaj yapan bir ülke olarak kalırsak riskler artabilir. Ancak batarya teknolojileri, yazılım, güç elektroniği, yapay zekâ ve ileri üretim teknolojilerinde söz sahibi olabilirsek, bu dönüşüm Türkiye için yeni bir sanayileşme hamlesinin başlangıcı olabilir. Önümüzdeki yıllar, üretim ekonomisini bilgi ekonomisiyle buluşturabilen ülkelerin öne çıkacağı bir dönem olacaktır.”