Norveç Kralı Vefat Etti, Taht Haakon’a Geçti

Kuzey ülkesi Norveç’te 1991’den beri tahtta bulunan Kral 5. Harald, Oslo Üniversite Hastanesi’nde tedavi görürken yaşamını yitirdi. 89 yaşındaki kralın ölümüyle birlikte yeni dönemin sembolik başlangıcı geçici olarak Veliaht Prens Haakon’un liderliğinde başladı.

Kraliyet Sarayı, Harald’ın 28 Ağustos Cuma sabahı saat 06.35’te hastanede “huzur içinde” hayatını kaybettiğini duyurdu. Saray haberinde, ölümün derin üzüntüyle karşılandığı vurgulandı.

Hastanedeki Süreç ve Sağlık Durumu

Kral Harald, 17 Ağustos’ta hemolitik anemi nedeniyle hastaneye yatırılmıştı; bu hastalık alyuvarların hızlı parçalanmasına yol açıyordu. Tedavi esnasında kan dolaşımında gelişen bakteriyel enfeksiyon nedeniyle antibiyotik uygulandı. İlk etapta olumlu yanıt alınsa da durumu son günlerde tekrar ağırlaştı ve 27 Ağustos’ta Saray tarafından durumu “çok ciddi” olarak açıklandı.

Kraliçe Sonja ve Veliaht Prens Haakon‘un resmi programları iptal edildi; Haakon, babasının görevlerini vekaleten yürütmeye başladı. Başkentte halk, saray önünde bir araya gelerek çiçek bıraktı ve taziyelerini paylaştı.

Tahta Yükselişi ve Kamuoyundaki Yeri

Harald, 1991’de babası Kral Olav’ın vefatı sonrası Norveç tahtına geçti. Otuz yılı aşkın saltanatı boyunca daha çok sembolik bir makamda bulunmasına karşın, toplum nezdinde sevilen ve yakın ilişkiler kuran bir hükümdar olarak tanındı. İleri yaşı ve sağlık sorunlarına rağmen görevinden çekilmeyi tercih etmedi; yeminine bağlılığını vurgulayarak ömür boyu hizmet etmek istediğini belirtmişti.

2011 terör saldırıları sonrasında yaptığı birlik ve hoşgörü vurgulu konuşma ile toplumsal dayanışma mesajları verdi. 25. yıl konuşmasında ise farklı kimlik ve inançların ülke bütünlüğünün parçası olduğunu yinelendi. Gençliğinde yelken sporunda ülkesini temsil eden Harald, spor alanındaki başarılarıyla da biliniyordu.

Tarihi Arka Plan

1937’de Asker yakınlarında doğan Harald, çocukluğunda II. Dünya Savaşı nedeniyle ailesiyle birlikte önce İsveç’e, ardından ABD’ye götürülmüştü; savaş yıllarını sürgünde geçirdi. Savaş sonrası Norveç’e döndüğünde kraliyet görevleri için eğitildi ve zamanla veliaht prens oldu.

Kraliyette Yeni Dönem

Kral Harald’ın vefatının ardından Norveç tahtı resmi olarak Veliaht Prens Haakon’a intikal edecek. Haakon, son dönemde babasının sağlık problemleri nedeniyle sıkça vekalet görevini üstlenmişti ve yeni dönemde kralın sembolik rolünü devralacak.

Norveç’te monarşi anayasal çerçevede ve büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip; ülkenin siyasi kararları seçilmiş parlamento ve hükümet tarafından yürütülür. Harald’ın onlarca yıllık hükümdarlığı, kraliyet kurumuna bıraktığı miras ve toplumdaki etkisi ülke gündeminde yer almaya devam edecek.